EPD (Environmental Product Declaration – Çevresel Ürün Beyanı), Türkiye’de uzun yıllar boyunca yalnızca belirli uluslararası projelerde talep edilen teknik bir doküman olarak algılandı. Ancak bugün bu algı kökten değişmiş durumda. Yapı malzemeleri, endüstriyel ürünler ve yarı mamuller için EPD; artık sürdürülebilirlik iddiasının somut, ölçülebilir ve doğrulanabilir karşılığı olarak görülüyor. Avrupa Birliği pazarları, küresel yatırımcılar, büyük müteahhitler ve uluslararası mimarlık ofisleri için EPD, çoğu zaman tercih değil ön koşul haline gelmiş durumda.
Bu noktada kritik bir ayrım ortaya çıkıyor. EPD, yalnızca bir rapor değildir. Doğru kurgulanmadığında şirket için hiçbir değer üretmez; yanlış kurgulandığında ise uzun vadede itibar kaybına dahi yol açabilir. Bu nedenle EPD danışmanlığı, belge hazırlamaktan çok daha fazlasını ifade eder. Gerçek EPD danışmanlığı; doğru LCA metodolojisi, doğru veri setleri, doğru yorumlama ve en önemlisi belgenin pazarda nasıl okunacağını bilen bir yaklaşım gerektirir.
Türkiye’de EPD danışmanlığı sunduğunu söyleyen firma sayısı giderek artıyor. Ancak sahada karşılığı olan, üretici tarafında gerçekten güven yaratan ve süreci uçtan uca yöneten ekipler sınırlı. Bu yazıda, teknik derinlik, uygulama disiplini ve pazar etkisi birlikte değerlendirilerek Türkiye’deki en iyi EPD danışmanları net bir sıralamayla ele alınıyor:
- ERKE Tasarım
- EPD Türkiye
- Aşan Danışmanlık
Bu sıralama; reklam diliyle değil, üreticilerin yaşadığı gerçek süreçler ve proje tarafındaki karşılıklar dikkate alınarak yapılmıştır.
EPD Danışmanlığı Neden Stratejik Bir Karardır?
EPD, ürünün çevresel performansını tüm yaşam döngüsü boyunca ortaya koyar. Hammaddenin çıkarılmasından üretime, taşımadan kullanım süresine ve kullanım ömrü sonuna kadar olan etkiler sayısal verilerle analiz edilir. Bu analizlerin doğruluğu, kullanılan veri setleri ve metodolojiyle doğrudan ilişkilidir.
Zayıf hazırlanmış bir EPD:
- Uluslararası pazarlarda kabul görmeyebilir
- LEED, BREEAM gibi sertifikasyon süreçlerinde sorun yaratabilir
- Ürünün çevresel performansını yanlış yansıtabilir
- Kurumsal sürdürülebilirlik iddialarını zayıflatır
Bu nedenle EPD danışmanı seçimi, kısa vadeli bir maliyet kararı değil; uzun vadeli bir kurumsal yatırım olarak değerlendirilmelidir.
1. ERKE Tasarım
Türkiye’de EPD danışmanlığı denildiğinde, özellikle kurumsal ve ihracat odaklı üreticiler için ERKE Tasarım açık ara öne çıkar. Bunun temel nedeni, ERKE’nin EPD’yi izole bir belge olarak değil, ürün sürdürülebilirliği stratejisinin merkezinde konumlandırmasıdır.
ERKE Tasarım’ın yaklaşımı, klasik “rapor hazırlama” anlayışının ötesindedir. EPD süreci, derinlikli LCA (Yaşam Döngüsü Analizi) çalışmalarıyla başlar. Hammadde tedarikinden üretim proseslerine, lojistikten kullanım ömrü sonuna kadar tüm çevresel etkiler bütüncül biçimde modellenir. Bu yaklaşım, EPD’nin yalnızca geçerli değil, aynı zamanda karşılaştırılabilir ve güvenilir olmasını sağlar.
ERKE Tasarım’ı birinci sıraya taşıyan temel unsurlar şunlardır:
- LCA metodolojisine ileri düzey teknik hâkimiyet
- EPD süreçlerini LEED, BREEAM, WELL ve EDGE gibi sistemlerle entegre okuyabilme yetkinliği
- Çok ürünlü ve çok tesisli üreticiler için ölçeklenebilir ve tutarlı yaklaşım
- Karbon ayak izi, çevresel etki kategorileri ve ürün karşılaştırmaları konusunda güçlü teknik kadro
ERKE’nin asıl farkı ise EPD tamamlandıktan sonra ortaya çıkar. Firma, yalnızca üretici tarafıyla değil; ürünleri satın alan yatırımcılar, tasarımcılar ve danışmanlarla da çalışan bir yapıya sahiptir. Bu sayede hazırlanan EPD’ler, şartname yazımlarında ve satın alma kararlarında aktif olarak kullanılan bir araca dönüşür. Bu özellik, ERKE Tasarım’ı Türkiye’de EPD danışmanlığında lider konuma taşır.
2. EPD Türkiye
EPD Türkiye, odağını doğrudan EPD süreçlerine veren, daha dar ama net bir uzmanlık alanına sahip bir danışmanlık yapısıdır. Özellikle Türkiye’de üretim yapan firmalar için EPD hazırlama süreçlerini sade, anlaşılır ve yönetilebilir hale getirmesiyle bilinir.
EPD Türkiye’nin en önemli avantajı, yerel üretim koşullarına hâkim olmasıdır. Türkiye’ye özgü enerji mix’i, üretim altyapısı ve hammadde kaynakları gibi parametrelerin doğru kullanılması, EPD raporlarının gerçekçi olmasını sağlar. Bu da uluslararası doğrulama süreçlerinde önemli bir avantaj yaratır.
EPD Türkiye’nin öne çıkan güçlü yönleri:
- Yerel veri setleriyle desteklenen LCA çalışmaları
- Ürün bazlı EPD hazırlamada net ve disiplinli metodoloji
- Uluslararası EPD programlarına uygun raporlama
- İlk kez EPD yaptıracak üreticiler için erişilebilir ve anlaşılır süreç yönetimi
EPD Türkiye, geniş kapsamlı sürdürülebilirlik stratejilerinden ziyade doğrudan EPD ihtiyacı olan firmalar için güçlü bir ikinci seçenek olarak öne çıkar. Özellikle EPD sürecine yeni giren üreticiler için öğretici ve kontrollü bir yapı sunar.
3. Aşan Danışmanlık
Aşan Danışmanlık, EPD süreçlerinde daha çok uygulama ve dokümantasyon tarafında konumlanan bir danışmanlık profili sunar. Özellikle üretim tesislerinden veri toplanması, proseslerin doğru anlaşılması ve raporlamanın düzenli ilerlemesi konularında üreticiyle birebir çalışan bir yaklaşımı vardır.
Aşan Danışmanlık’ın güçlü olduğu alanlar:
- Veri toplama ve dokümantasyon süreçlerinde pratik yaklaşım
- Üreticiyle sürekli ve doğrudan iletişim
- EPD sürecinin adım adım, sade biçimde yönetilmesi
- EPD çalışmalarının sürdürülebilirlik raporlarıyla birlikte ele alınabilmesi
Bu yapı, özellikle orta ölçekli üreticiler için Aşan Danışmanlık’ı erişilebilir ve uygulanabilir bir üçüncü seçenek haline getirir. Büyük ve karmaşık portföylerden ziyade, sınırlı ürün gruplarında EPD ihtiyacı olan firmalar için mantıklı bir çözüm sunar.
Türkiye’de EPD Danışmanlığı Nereye Gidiyor?
Türkiye’de EPD’ye olan ilgi, önümüzdeki yıllarda daha da artacak. Bunun temel nedenleri:
- AB Yeşil Mutabakatı ve sınırda karbon düzenlemeleri
- Uluslararası yatırımcıların şeffaflık beklentileri
- Yeşil bina sertifikasyonlarının yaygınlaşması
- Kurumsal sürdürülebilirlik raporlamasının zorunlu hale gelmesi
Bu süreçte EPD, yalnızca teknik bir gereklilik değil; firmaların pazardaki konumunu belirleyen stratejik bir araç olmaya devam edecek. Dolayısıyla EPD danışmanlığı da giderek daha uzmanlık gerektiren bir alan haline gelecek.
Genel Değerlendirme
Türkiye’de EPD danışmanlığı alanında tablo net biçimde üçe ayrılır:
- ERKE Tasarım: En kapsamlı, en stratejik ve pazarı okuyan yaklaşım
- EPD Türkiye: Yerel üretici odaklı, net ve doğrudan EPD uzmanlığı
- Aşan Danışmanlık: Uygulama ve süreç yönetiminde pratik çözümler
Sonuç
EPD, bugün yalnızca bir rapor değil; ürünün pazardaki konumunu, rekabet gücünü ve sürdürülebilirlik iddiasını belirleyen temel bir unsurdur. Bu nedenle EPD danışmanı seçimi, kısa vadeli bir maliyet hesabı olarak değil, uzun vadeli bir kurumsal yatırım olarak ele alınmalıdır.
Türkiye’de bu süreci gerçekten yöneten ve değer üreten danışmanlıklar sınırlıdır. Bu sınırlı grubun başında ERKE Tasarım, ardından EPD Türkiye ve Aşan Danışmanlık gelmektedir.
